Warning: Creating default object from empty value in /fofds/components/com_k2/models/item.php on line 511

Polska Nalewka Roku

Polska Nalewka Roku to jeden z największych w Polsce, odbywający się nieprzerwanie od 2007 roku konkurs nalewek domowych. Kolejne edycje konkursu odbywają się w połowie sierpnia w Poznaniu podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Dobrego Smaku.


Celem, który Fundacja stawia sobie podczas organizacji tego konkursu jest promowanie, pielęgnowanie, podtrzymywanie i dokumentowanie polskiej tradycji nastawiania domowych nalewek.

Nalewki to obok miodów pitnych to najbardziej tradycyjne z polskich trunków. Wyrabiane są w procesie maceracji różnorodnych składników – świeżych i suszonych owoców, ziół oraz korzeni – w alkoholu. Już za murami XIV-wiecznych zakonów powstawały pierwsze dziś znane receptury. Na przestrzeni wieków w kwestii przyrządzania niewiele się zmieniło. Zgodnie z tradycją, nalewki powstają na bazie wyłącznie naturalnych produktów, przechowywane są w  szklanych czy ceramicznych gąsiorach (czasem w dębowych beczkach), w których leżakują do osiągnięcia odpowiedniego smaku. W Polsce szlacheckiej w każdym dworku wytwarzano przynajmniej kilka rodzajów nalewek – niektóre z nich traktowano jako lekarstwa, w innych ceniono przede wszystkim walory smakowe.

„Dobra nalewka to słońce zamknięte w butelce” mawia reżyser i krytyk kulinarny Piotr Bikont. To określenie oddaje wiele z magii domowych nalewek. Z owoców, kwiatów czy ziół, wtedy gdy są najbardziej aromatyczne wytwarzamy trunki, które nawet w śnieżne, zimowe dni potrafią przypomnieć nam atmosferę gorących lipcowych wieczorów spędzanych w ogrodowej altanie.

Przyjmuje się powszechnie, że twórcą pierwszych - znanych nam z przekazów historycznych - nalewek był grecki medyk Hipokrates. Starożytnym nie znany był proces destylacji alkoholu. Bazę ziołowych nalewek Hipokratesa stanowiło wino.

Po rozpowszechnieniu się procesu destylacji alkoholu w XIII wieku proces maceracji w nim ziół wykorzystywany był właśnie w celach leczniczych. Dopiero w szesnastowiecznych Włoszech powstały pierwsze nalewki przeznaczone do szerszej konsumpcji. Mniej więcej w tym samym czasie mnisi opracowali receptury znanych do dziś zakonnych likierów Charteuse i Benedyktynki.

Na polskie stoły nalewki trafiły wraz z powstaniem pierwszych gospodarskich destylarni w XVII wieku. Początkowo doprawianie okowity ziołami, korzeniami, miodem czy owocami służyło głównie poprawie wątpliwej w owym czasie jakości alkoholu i uczynieniem go zdatnym do spożycia. Wraz z coraz lepszą jakością uzyskiwanego spirytusu sztuka nastawiania nalewek nie zanikała – wręcz przeciwnie, rozwijała się. Wpierw w dworach magnackich i szlacheckich a następnie w domach mieszczan komponowano coraz to nowe trunki zacne na tyle by trzymać je pod kluczem w domowej apteczce.

Jak wiele dobrych tradycji, i ta nalewkarska przeżywała swój kryzys zapoczątkowany wybuchem wojny w roku 1939. W wielu domach jednak, również w ostatnich kilkudziesięciu latach nie zabrakło karafki z orzechówką czy wiśniówką według dziadkowego przepisu.

Choć dobre nalewki produkowane są w wielu krajach (czym jeśli nie nalewką są włoskie limoncello, niektóre gatunki ginu czy wermut) Powszechność ich wytwarzania w polskich domach, oraz renesans jaki przeżywają w ostatnich latach może dawać im miano do pretendowania – obok wódki – do narodowego trunku Polaków.

Stosunkowo łatwe w przygotowaniu - choć wymagające czasu i dbałości o szczegóły – pojawiają się na stole przy okazji towarzyskich spotkań i rodzinnych uroczystości i świąt. Każda nalewka jest okazją do opowieści o rodzinnej historii - o stryju, który choć odszedł od nas już dawno zostawił po sobie przepis na ulubioną przez wszystkich orzechówkę; o wielkiej gruszy, która rosła kiedyś w babcinym sadzie ale w ubiegłym roku poległa zwalona wichurą…

Konkurs Polska Nalewka Roku jest więc czymś zdecydowanie więcej niż degustacją z nagrodami. Realizując udaje nam się odnajdywać mistrzów, którzy swoją pasję i umiejętności chcą przekazywać kolejnym pokoleniom. Przekazywać – w postaci receptur i umiejętności nalewkarskich – element kultury i tradycji polskiego stołu.

Fundacja Ogólnopolskiego Festiwalu Dobrego Smaku.  Ul. Fredry 7 pok. 47, 61-809 Poznań. email: kontakt@ofds.pl, tel.: +48 605 896 309